Eutyun
ՃԱՆԱՉԵԼ ԻՄԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՒ ԶԽՐԱՏ, ԻՄԱՆԱԼ ԶԲԱՆՍ ՀԱՆՃԱՐՈՅ
  Սկզբնաէջ      
 
 
 
   

 
Բերտրան Ռասել
Ի՞ՆՉ Է ՀՈԳԻՆ

Bertrand Rasell
WHAT IS THE SOUL?
 
    
Անգլիացի մաթեմատիկոս, փիլիսոփա, տրամաբան, էփիսթեմոլոգ («գիտության պատմություն և փիլիսոփայություն»` հարակից «Ճանաչողության տեսությանը» ), գրող և  բարոյախոս Բերտրան Արթուր Ուիլյամ Ռասելը համարվում է XX դարի մեծագույն մտածողներից մեկը, Ա. Ն. Ուայտհեդի հետ եռահտոր Principia Mathematica մաթեմատիկական տրամաբանության հիմնարար աշխատության համահեղինակը, և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (գրականություն, 1950թ.): Նրա խիստ տրամաբանական, խորիմաց, յուրահատուկ ու գիտական աշխարհայացքը բավականին արտահայտված է ստորև ներկայացվող ակնարկում, որի թեման մշտապես եղել ու լինելու է մարդկային սուր հետաքրքրությունների առանցքում:
¡  ¡  ¡ 

Որևէ վիճակ, գաղափար, որակ թե արժեք սահմանվում է համեմատություններով և համապատասխան հարաբերակցությամբ: Այս առումով  մենք Էություն-էիզմ ուսմունքը պարբերաբար զուգորդել և հարաբերել ենք ոչ միայն գիտական նորանոր բացահայտումների` այլև քիչ թե շատ ընդունված թե դասական աշխարհայացքների հետ (օրինակ` Ա. Շոպենհաուերը և Էիզմը-11/06.2010թ. , Էիզմը և նեյրոգիտությունները -01.02.2010թ., ևն): Մի սկզբունք, որը բացի ինքնաստուգումից, հարստացնում, ճշգրտում և արժեվորում է Էություն-էիզմ ուսմունքը ընդհանրապես համամարդկային մտքի ու ճանաչողության շրջանակներում: Առավել ևս, որ այն իր ողջ պարզությամբ հանդերձ, շատ-շատերի համար մնում դժվարըմբռնելի,
չիմանալով նաև ինչպես այն գնահատել ու դասել:      
   Զուգորդման մի ընթացիք փորձ է ներկայացվող հեղինակն ու նրա ու «հավատո հանգանակը» («Գարուն», 2002թ. N°3): Եվ այդ  առանց կարևորվելու նվաստ միտումի: Առավել ևս, որ խոսքը ոչ թե անձի կամ գործի` այլ որոշ մի դարաշրջան բնորոշող աշխարհայացքային հոսանքի մասին է, հիմքում ունենալով «Փիլիսոփայության հիմնական հարցի», իմա` իդեալիզմի և մատերիալիզմի, մասնավորապես «մարմնի և հոգու առաջնայնության»  հարատև բանավեճը: Մինչդեռ էիզմը դրանց ընդհանուր էաբանական հայտարարն է, ջանալով նաև համադրել ոչ միայն գիտական և փիլիսոփայական տարբեր ուղղությունները` այլ հոգեգործունեության տարբեր, այսինքն` արվեստի, գիտության և հավատամքի ասպարեզները, համապատասխան
հոգի-ներաշխարհի
զգայական, բանական և ոգեկան ոլորտների:

Սույն հարաբերակցումը հղացել ենք որպես յուրօրինակ «ստուգարք» էիզմին քիչ թե շատ ծանոթ շրջանակների համար, ըստ որի յուրաքանչյուրը ինքը կկարողանա ճշտել ըմբռնման ու իմացության իր աստիճանը: Հիմնական հարցերը մնում են հետևյալները.
  - Որքանո՞վ են այս դատողությունները զուգորդվում էիզմի հետ, առանձին դրույթներով ներդաշնակում, այլերով տարբերվում կամ հակադրվում, իսկ մի քանի պարագաներում արմատապես վրիպում, փակելով այս աշխարհայացքի կիրառման ու զարգացման հնարավորությունները:
 - Եվ ընդհակառակը, որքանո՞վ  էիզմը լուսաբանում դրանք
, բերում առավել տրամաբանական ու տիեզերաբանական հանգուցալուծումներ և բացում աշխարհընկալման լայն ու հեռահար հորիզոններ, թեկուզ տվյալ դեպքում սոսկ արծարծվող խնդրականների նեղ սահմաններում: Օրինակի և օգնության կարգով ընդգծել ենք միայն մեկ քանի մտքեր և դրույթներ: Ձեր դիտարկումները կարող եք ուղարկել  eutyun@gmail.com  
էլեկտրոնային հասցեով: Ձեր համաձայնությամբ դիպուկ նկատառումները կարող են հրապարակվել: Որոշ ժամանակ անց կբերենք մեր դիտարկումները:


                       



  ¡  ¡  ¡  

   Հարաբերակցության նույն սկզբունքով, այստեղ և ընդհանրապես էիզմին վերաբերող գաղափարները կարող ենք հարաբերել նաև մեր և ԷՈՒԹՅՈՒՆ Ազգային Իմաստության Տաճարի դեմ  ՀՀ իշխանությունների և Ազգային անվտանգության ծառայությունների մեղադրանքների հետ, ըստ որոնց Հայաստան մուտքի մեր համառ արգելումն ու սփյուռքով մեկ հետապնդումները հիմնավորված են համաձայն.
    «Օտարերկրացիների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին կետի գ ենթակետի,  ըստ որի օտարերկրացուն մուտքի վիզայի տրամադրումը մերժվում է կամ ՀՀ մուտքը արգելվում է, եթե գոյություն ունեն հավաստի տվյալներ, որ նա իրականացնում է այնպիսի գործունեություն, մասնակցում, կազմակերպում  կամ հանդիսանում է այնպիսի կազմակերպության անդամ, որի նպատակն է վնաս պատճառել Հայաստանի Հանրապետության պետական անվտանգությանը», ( http://www.eutyun.org/S/2/AVG/AVG_120408_Gorik.htm ):
 
   Այստեղ, երևի խոսքը ոչ այնքան ծայրահեղ տխմարության` որքան ծայրահեղ նենգության մասին է, իսկ տխմարության` այնքանով, որքանով ավելի խելոք պատճառաբանություն չեն կարողացել հորինել: Զի, այդ երբվանի՞ց ազգային իմաստությունը դարձավ
«ՀՀ պետական անվտանգության» սպառնալիք: Թերևս 1999թ. հոկտեմբեր 27-ի պետական ոճրագործությունից հետո՞...
  Բայց գուցե նաև
սոկրատեսյան «պետական հանցագործ» մեղադրանքո՞վ  1: Այս դեպքում անհեթեթությունը նենգամտության մի գլուխգործոց է. ովքե՞ր լինեն պետական ոճրագործները և ո՞ւմ մեղադրեն...

   1  «Հաճախ եմ ինձ հարցրել, թե այդ ի՞նչ փաստարկումներով Սոկրատեսին մեղադրողները աթենացիներին կարողացան համոզել, որ որպես պետական հանցագործ արժանի էր մահվան...» (Քսենոֆոն, «Սոկրատեսի ջատագովությունը: Հիշարժանները»):